mukattaa

Mukatta’a tek tek harf, yani bir araya gelipte anlamlı bir kelime teşkil etmeyen, aralarına nokta konulmuş harfler anlamına gelir. Okunurken üzerlerindeki uzatma işaretlerine göre bir veya dört elif miktarı uzatılarak  tek tek okunur.

Kur’ân-ı Kerîm’deki 114 sureden 29 tanesi bu harflerle, yani “Arap alfabesindeki adlarıyla tek tek okunan harfler” ile başlar. Bu harfler 14 değişik şekilde dizilmiş olup Arap alfabesinin on dört harfidir.

Anlamlarını kesin olarak bilmediğimiz bu harfler üzerinde tefsir bilginleri çeşitli görüşler belirtmişlerdir. Bunlar arasında, bu harflerin; başında bulunduğu surenin adı, ya da Allah Teâlâ ile Hazreti Peygamber arasında birer şifre olduğu görüşleri ağırlık kazanmıştır. Bazı müfessirlere göre bu harfler, hece harfleri olup vahyin kaynağına ve Kur’an’ın mucizeliğine dikkat çekmek içindir. Bunlar hakkında yapılan yorumlar/teviller şahsî olmaktan ileri geçemez. Ancak biz bunlarda Allah’ın özel bir muradı olduğuna iman etmekle yetiniriz.

Bu harflerin manaları hakkında kesin bilgiler olmamakla beraber bazı Allah’ın mübarek kulları bazı şeyler de söylemişlerdir. Mesela bu surelerin başındaki harflerin Kur’ân-ı Kerîm’in bütünü, tertibi ve konularının Ümmü’l-Kitap olan Fatiha suresiyle ilgisini sezip bunu kaleme almış kimseler vardır. Kur’ân-ı Kerîm’in başında bir özet gibi olan Fatiha’nın Kur’ân-ı Kerîm’in bütün öbür kısımlarıyla ilişkisi vardır. Bu harflerin de bununla, bu özetle mufassal kısım arasında bağlantının sırrı olma durumu var diye yorumlayanlar olmuştur.

Kelam Allah’ın kelamı ve bu kelam Peygamberimiz Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Efendimize Allah tarafından indirilmiş olduğundan Allah’ın kendisine bildirildiği kadarıyla bunların manaları biliyor ve kendisi anlıyordu. Ancak bu harflerin manaları ile ilgili kendisinden herhangi bir rivayet gelmemiştir. Dolasıyla bu harflerin manaları bir sırdır. 29 surenin başında bulunan bu harflerin gerçek anlamını Allah bilir. Bu husus bizlerin bilgi sınırı dışındadır.

Bu tür harflerden oluşan âyetler “mutlak müteşâbih”lerdendir. Müteşâbih lügatte, birbirine benzeyen demektir. Terim olarak ise, anlamı birden fazla olup, zâhir/dış mânasıyla tam anlaşılamayan ve gerçek mânası Allah’a havale edilen ya da birçok anlama gelme ihtimali olup bunlardan birini tercihte zorluk olan kelime ve kelâmdır.

Bu harflerle başlayan sureler genellike Mekke’de inen sureler olmasına rağmen Bakara ve Âl-i İmrân sureleri Medine’de inmiştir. Bu şekilde başlayan surelerin çoğunda bu harflerden sonraki ayetlerde “el-kitab/kitab” kelimesi gelmiştir. Bu “kitap” kelimesi Kur’an’a işaret edebileceği gibi Kur’an’ın aslının bulunduğu Levh-i Mahfuz’a da işaret edebilir.

Bu harflerden 19 tanesi bulundukları surenin ilk ayeti, 10 tanesi bulundukları surenin ilk ayetinin parçası, 1 tanesi de bulunduğu surenin 2. ayetidir.  Bunlardan 3 tanesi 1 harf, 10 tanesi 2 harf, 14 tanesi 3 harf, 2 tanesi 4 harf, 1 tanesi de 5 harftir. Beş sure ismini bu harflerden alırlar. Kur’an sıralamasına göre 68/Nûn(Kalem) suresi bu harflerin bulunduğu son suredir. Detaylar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Harfler

Adedi

Durumu

Harf Sayısı

Bulunduğu Sure

حم

7

1. Ayet

2

40/Mü’min;41/Fussilet;

42/Şûrâ;

43/Zuhruf;

44/Duhan;

45/Câsiye;

46/Ahkaf;

الم

6

1. Ayet

3

2/Bakara;3/Âl-i İmran;

29/Ankebut;

30/Rum;

31/Lokman;

32/Secde;

الر

5

Ayetbaşı

3

10/Yunus;

11/Hûd;

12/Yusuf;

14/İbrahim;

15/Hicr;

طسم

2

1. Ayet

3

26/Şu’arâ;

28/Kasas

ق

1

Ayetbaşı

1

50/Kaf

ن

1

Ayetbaşı

1

68/Nûn (Kalem)

ص

1

Ayetbaşı

1

38/Sad

يس

1

1. Ayet

2

36/Yasin

طه

1

1. Ayet

2

20/Taha

طس

1

Ayetbaşı

2

27/Neml

عسق

1

2. Ayet

3

42/Şûrâ 2. Ayet

المر

1

Ayetbaşı

4

13/Ra’d

المص

1

1. Ayet

4

7/A’raf

كهيعص

1

1. Ayet

5

19/Meryem

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir